Nisan ayının ilk haftası kanserle mücadele haftasıdır,tüm hafta boyunca kanser üzerine çeşitli etkinlikler düzenlenir.Bizde bu köşemizde, bazı temel başlıkları hatırlatmanın faydalı olabileceği düşüncesiden ilerliyerek genel hatlarıyla kanser konusuna değineceğiz.
Kanser nedir?
Hücrelerin kontrolsüz bir sekilde üremeleri ile meydana gelen bir hastalık olup ilk etapta civardaki dokulara daha sonra kan ve lenf yoluyla vücudun diğer bölgelerine yayılan öldürücü bir hastalıktır. Kanserler oluşmaya başladıkları organ ve mikroskop altındaki görünüşlerine göre sınıflandırılırlar. Farklı tipteki kanserler, farklı hızlarda büyürler, farklı yayılma biçimleri gösterirler ve farklı tedavilere cevap verirler. Bu nedenle kanser hastalarının tedavisinde, var olan kanser türüne göre farklı tedaviler uygulanır. Kanser genelde tüm ölümlerin yüzde yirmisini oluşturuyor ve kalp hastalıklarından sonra ikinci sırada yer alıyor. Çocuklarda (1-15 yaşlar arası) yaklaşık olarak 600 çocuktan birinde gelişir.Bu yaş grubunda kazalardan sonra,ikinci sıklıkta görülen ölüm nedenidir.Çocuklarda kanserlerin çoğunluğunu Lösemi ve solid tümorler oluşturur.
Cinsiyet, etnik köken ve sosyo-ekonomik şartların etkisi küçümsenmeyecek derecede büyüktür.
Nedenleri nelerdir?
Nedenler arasında genetik yine ilk sıralarda yer alıyor onun dışında kimyasal ,fiziksel, viral ve immunolojik faktörlerdir.Kendiliğinden anlaşıldığı gibi dahili ve harici faktörler söz konusudur. Dahili faktörler bizim insiyatifimizin dışında gelişebilen olgulardır,harici faktörlerde kısmende olsa bize ve dış dünyamıza bağlı gelişen nedenlerdir
•Fiziki faktörler- bunlar arasında en büyük rolü çeşitli tiplerdeki radyasyonlar oluşturur.
•Kimyasal faktörler insanlar için kanserojenlik açısından en büyük tehdittir.Burada çevre kirliliğide bu faktörün hava ve suyu kirletmesiyle oluşmaktadır.
Kanserin başlıca belirti ve bulguları nelerdir?
Kanserin belirti ve bulguları köken aldığı doku ve organlara göre değişir. Hatta bazen hiç belirti ve bulgu vermeden kontrol muayenelerinde kanser tanısı konulabilir. Dikkat edilmesi gereken durumlar
•Tuvalet alışkanlıklarında değişiklikler (çıkmakta zorlanma,ağrısız kanlı idrar ve dışkılanma v.s.).
•Uzun süren, iyileşmeyen yaralar.
•Kemik ağrısı
•Herhangi bir neden yok iken meydana gelen kanama ve akıntılar .
•Yetişkinlerde nedeni belli olmayan kansızlıklar (Anemik durum )
•Meme veya başka organlarda elle hissedilen şişlikler.
•Yutma güçlüğü veya hazımsızlık.
•Başağrısı
•Sarılık
•Siğil ve benlerin renginde ve çaplarında belirgin değişiklikler.
•Uzun süren ses kısıklığı ve öksürük (kanlı balgamın atılması).
•Hızlı kilo kaybı
Tabi bu bulgular sadece kanserin bulguları değildir , bu tür bulgular görüldüğü zaman mevcut şikayetlerin nedeninin ortaya çıkarılması klinikte her zaman büyük önem arz eder.
Kanserden nasıl korunmamız gerekir?
Bu soruyu tek cümle ile cevaplamak mümkün değildir,fakat günümüzde çeşitli kanserlerin gelişmesinde rolü kesin belirlenmiş faktörler vardır,risk grubunu oluşturan bu faktöleri, yaşam tarzımızla bertaraf edersek artık büyük bir yolu katetmiş olduğumuzu söyliyebiliriz. Bu bir,ikincisi periyodik düzenli sağlık taramalarının gerçekleştirilmesi kaçınılmaz olarak erken teşhiste çok önemlidir ve hayat kurtarır.
Sigara ve alkol kanserin gelişmesinde önemli rol oynamaktadır bunların kullanılmaması ile bir çok kanserin önlenmesi mümkündür.Sadece bir sigarada yaklaşık 400 kanserojen maddenin olduğunu unutmamakta fayda vardır. Ayrıca güneş ışınlarından korunma ile deri kanserinden çok yüksek oranlarda korunmak mümkün bu ozellikle açık tenli ve sarışın insanlar için çok önemli heleki vucutta benler fazla ise daha fazla dikkat gerektirir.Viral infeksiyonlar için aşısı bulunan virüslere karşı aşılanmak korunmamızı sağlıyacaktır. Kanserden korunmada beslenmenin de rolü büyüktür,burada yemeklerin çeşitleri ve kalitesi beslenme alışkanlığı çok önemlidir. |
