Reklam sektörü ,piyasa taleplerini pompalayan insanların tüketime olan katkısını birinci derecede etkileyen unsurdur. Amerika ve Japonya bilimsel araştırmalar yaparak renk ve ses dalgaları ile tüketimi arttıracak önemli araçlar keşfetmişlerdir. Bu çalışmaların dünya ekonomik buhranı 1940’lı yılları takip eden döneme denk gelmesi ne kadar inandırıcı olmadığını görmemek elde değildir.
Ekonominin canlı olduğu dönemlerde insanların reklama olan ilgisinin nedense belirgin oranda azalmasının mantıklı açıklamaları mevcuttur. 1995 li yıllarda Rusyada bulunan okuyucuların sonuca katılacağına eminim.
Gelelim Reklamın Rusyadaki gelişimine .
Eski adıyla S.S.C.B. de tümüyle devlet kontrolü altında olan 3-4 tv kanalı 4-5 gazete ve dergi ile ana caddelerde nadir görülen reklam tabloları 90 lı yıllara aittir. Moskova dışına çıkıldığında ise durum daha dramatikleşiyordu. Ruslar okuma ihtiyacını Dostoyevskinin kitaplarından karşıladılar yıllar boyunca. Ellerinden düşürmedikleri 15 günde bir yayınlanan magazin dergilerinde ise reklam denecek talebi arttırmaya yönelik bir çaba da yoktu. Çünkü ihtiyaş yoktu. Ekonomiyi birinci elden tüketime teşvik edecek satın alma dürtüsünü de tv kanalları insanları uyutmaya devam edip gerçekten kapalı ekonomi kuralları uygulandı.
Gorbaçov dönemi ve devamında ise bilindiği üzere dünyaya kapılarını açan ismini Rusya Federasyonu olarak değiştiren bu ülke insanları sudan çıkmış balık misali ile 90 lı yıllara kendini atmıştı.
Dünyada Reklam ve kanunlarını (108 F3)en hızlı çıkaran ülkenin Rusya olduğunu biliyormuydunuz acaba ? Evet Rusya 1991 ve 1995 yillari arasinda inanılmaz bir hızla kendisini kapitalist düzenin kurallarına uydurmaya çalıştığını aşağıdaki rakamlar da göstermektedir.
1990'lı yıllara girerken 400 milyon dolar
1995'li yıllarda 700 milyon dolar
1997 1 milyar 845 milyon dolar
2002 2 milyar 640 milyon dolar
2005 5 milyar 010 milyon dolar
2008 7 milyar 100 milyon dolar
Bu gelişim eğrisinin nerdeyse dikine olarak gitmesinde pek çok faktör rol oynamıştır :
1- Tv kanal sayılarının Rusya genelinde 400 ü aşması
2- Gazete ve dergi sayılarının binlere ulaşan çeşitliliği
3- Radyoların lokal ve Rusya genelinde 5000 li sayılara ulaşması
4- Şehir içinde kullanılan reklam panolarının zenginliği
5- İnternet ortamındaki hızlı gelişimin performansı
İşte bu gelişimin Amerika başta olmak üzere Japonya ve ardından Avrupa ülkelerinin tecrübelerinin olmasındandır. Herşeye rağmen Rusyanın dünya piyasalarına göre performansı çok daha azdır. Dünya genelinde 400 milyar dolarlık reklam pastasında Amerika menşeeli firmalar reklam piyasasında dönen rakamın % 51 ine sahiptir.Japonya % 29 , Rusya ise sadece % 4’dür.
Peki reklam ajanslarının durum nedir ? Rusyada reklam ajansları 2 çeşittir. Birincisi lokal ve tek başına ikincisi grup şirketi olarak devam edenlerdir. Sadece Moskovada 1100 adet reklam ajansı olması 14 milyonluk şehir için fazla gibi görünse de yukarıdaki rakamlar bu konuda Rusya reklam endüstrisinin daha koşması gereken çok yol olduğunu göstermektedir.
Şimdi okuyuculara çok ilginç bir açıklama daha yapacağım. Dünya ekonomik krizini 2004yılında tahmin eden sektör Reklam dünyasıdır. Bu konuda literatürleri merak edenler olursa açıklamaları reklam dünyası haberlerinde görebileceklerdir.
Reklam dünyasındaki parasal döngünün 2010 yıllardaki stratejik değişimin 1940 lı yıllardaki deneyimlerden farklı olmayacağını tahmin etmek zor olmayacaktır. Peki bu değişim ve resesyon nasıl olacaktır ?
1- İlk etapta gazete ve dergi dünyasında parlak kağıt dönemi sona ereceği açıktır.
2- Şehirlerdeki büyük reklam panolarının boş olacaği da kanidir.
3- TV gelirlerini reklama bağlayan sistemde ciddi bozulmalar ve reklam dakikalarının azalması yakın gelecekte olasıdır.
Diğer yandan bilimsel araştırmalara katılmamak elde değildir. İnternetin her eve girdiği ve insanların çarşı pazar dolanmak istemediği Rusyada da internet ticaretinin 2009 ve ozellikle de 2010 yılında 3-4 kat artacağını düşünüyorum.
FIRSAT : Yeni fırsatlar yeni çıkışlar arayan sektörlerin internet üzerinden marketing tekniklerinin kullanarak yönetim ve ofis giderlerini azaltıp ürünlerini çok daha uygun fiyatlar ile tüketiciye sunma zamanı işte bu zamandır. Unutmayalım ki araba satışlarının dahi internetten yapıldığı günümüzde Rusya bu konuda halen geride olup yeni fırsatlar için kapıdır |
