Dünyada reel piyasayı etkisi altına alan US nakit sıkışıklığı, 2009 yılının başlarından itibaren Rusya bankacılık sektöründe yeni bir sayfa açmak için 2000’li yıllarının başında 1800’leri bulan banka sayısını 2008’de 1100’lü sayılara inidirse bile yaşanan bu zorluklar, ekonomide bir nevi “lokomotif” görevi üstlenen bu sektorun 5 banka tipini sayisal olarak daha da azaltmış ve rayından çıkmaya meyilli bu lokomotifin rahat kontrol edilebilmesi için adeta “biçilmiş kaftan” olmuştur.
Öncelikle lokomotif gerçeğini açıklamakta fayda var. 10 yıl öncesine kadar 100 milyar doları bulmayan aktif büyüklük 2008 yılı başında 800 milyarı bulmuş idi. Bu rakam ekonomi için nerden bakılırsa bakılsın lokomotiftir. Her nekadar patlayan balon misali olsa bile. Zira parasal büyüklüklükler yerini daha ufak rakamlara bıraksa da daha az para ile daha fazla varlık edinebilme olasılığını da beraberinde getirmiştir.
5 banka tipine gelince :
1.tipin içinde bulunan devlet bankaları bir elin 5 parmağı kadardır. Ekonomideki nakit boşluğuna bağlı olarak 100 milyar doları bulan fon aktarımlarının yüzde 52’si bu bankalara tahsis edilerek, diğer 4 banka tipinin hayatını devam ettirebilmesi için elzem olmuştur.
2. tipteki yabancı bankaların finansman yapıları, ilgili Avrupa devletinin desteğini alarak hayatını devam ettirmeye eğimli olup müşteri kitlesi daha çok yatırımlara yöneliktir. Zaten bu nedenle de yabancı bankaların desteği ile yola çıkan inşaat işlerinin sekteye uğradığı açıktır.
3.tipteki bankalar, geçmişte 2 Rusya ekonomi krizini görüp bu tecrübe ile ticari ve KOBI bankacılığını kullanarak tüketici kredileri ile yelpazesini geniş tutan bankalardır. Ama tüketici ve ticari kredilerdeki geri ödeyememe riski ile 1.gruptaki devlet bankalarının kapılarını çalmakta olan aslında en güvenilir kesimdir.
4.tipteki küçük bankaların sayısı 300 adedi bulmakta olup daha çok 2. ve özellikle 3.gruptaki bankaların kapısında bekleyerek riskini de kendi müşterilerine aktarma yolu ile yaşamaya çalışanlardır. Bu bankaların verdikleri tüketici kredilerini baskı yoluyla geri almaya çalışacakları veya 2.ve 3.grupdan alacakları ek kredilere kefil edecekleri açıktır.
5. gruptaki bankalar ise, sayıları 250 yi bulan ve merkez bankasının kesinlikle arzu etmediği, kanuni işlemlerinin sayısının son derece az olduğu bir nevi parayı vergisiz aktivasyona çeviren kayıt dışı denilen parayı kullanan, 2006-2008 aralığında 100’e yakın lisansı iptal edilen bankalar mevcut. Bu tipteki bankaların içlerinin boş veya boşa yakın olduğu da söylenebilir.
İşte şu anda yaşanılan nakitsizlik eylemini Rusya devleti, 1.grup bankaları kullanarak orta ve uzun vadede sağlam ve kontrolü kolay olan bir zemine götürmeyi planlamaktadır. Sağlam ve kontrolü daha rahat olan sistemle, öncelikle 4.ve 5.gruptaki bankaların sayısı azaltılacak ve 1.2. ve 3. grup bankaların şubesel olması veya varlıkları altına alınması sağlanacaktır.
Banka sayısı 2009-2011 yılları arasında kaça inecektir ? Yukarıdaki matematik hesabı doğru yapıldığında görülecektir ki banka sayısı nerdeyse yarı yarıya azalacak, sadece 2009 yilinda bile en az 250 adet banka kapatilacagi veya diger bankanin kontrolune gececektir .
Orta ve uzun vadede kredilendirme oranları ne olacaktır ? Yüzde 15 lerden aşağı olmayacağı kesindir. Zira 1.grup bankalar diğer gruplara % 6-9 arasinda geri besleme şartı ile para vermektedir.
Ticari faaliyetlerdeki teminat mektubu faizleri ne olacaktır ? Son 3 yılda bir nevi yok parasına düşen teminat mektubu masrafları 10-12 sene önceki yüksek rakamlara çıkacaktır.
Bu düzenlemelerin çok önemli 5 makro sonucu olacaktır :
1- Varlıkların konsolide edilmesi yoluyla; Rus şirketlerinin rekabet gücünü arttırarak, stratejik önem taşıyan bankalarin tek çatı altında toplanması politikasının devam edeceği anlamına gelmektedir.
2- Böylece Rus bankacılık sisteminin esas işlevi olan ihracatçıların serbest para kaynaklarını ekonominin yatırım gerektiren imalat sanayii, konut inşaatı ile küçük ve orta ölçekli işletmelere aktarması aktivasyonu sağlanacaktır.
3- 5.grup banka tipleri ortandan kaldırılarak, ticari faaliyetlerin vergi potasının içerisinde tutulmasına faydası olacaktır.
4- Bir takım zayıf bankalar küresel resesyon etkisi ile iflasları kapalı olarak gerçekleşerek, büyük bankaların bünyesine katılmasıyla zaman içinde güven kazandırılacak adımlar atılıp, BANKA satışları ile ciddi dış yatırım desteği alınmasına imkan sağlanacaktır.
5- Yakında çıkacak yeni kanun ile Merkez Bankası olası ıflaslarda sadece banka yöneticilerini değil sahiplerinin varlıkları ve ilişkilerindeki ortaklıklara kadar gidip parayı tahsil edebilecek yapı ile bankayı devam ettirmenin toplumsal kaybının da önüne geçmiş olmaktadır.
Daha önceki yazımda belirttiğim üzere, 2010 yılından itibaren inşaat lisanlarının iptal edilecek olması sonucu ortaya çıkacak boşluğun CRO iznine çevrilmesi ve 2011 yiılında yeni bir organizasyon şekliyle (RFA - kisa adi) inşaat firmalarının sayısının azaltırak kontrol altına alınması, bankacalık sektörü için de metodu farklı dahi olsa asıl amacı aynı olan bir yaklaşım şekli olarak değerlendirilebilecektir.
Son olarak yakın gelecekte bilgilendirilmesinı yapacağım iki konuyu okuyuculara aktarmayı uygun görüyorum :
1. Rusyadaki RTS ve MICEX borsalarının altyapılarının birleştirilerek, tek endekste varlığını daha sağlam olarak devam ettirmesi de sürpriz olmayacaktır. Bu konu şubat 2009 sonunda daha da netlik kazanacak olup gelişmeleri yakından takip etmekte fayda var.
2. Piyasada kurların alttan desteklenircesine yukarı doğru seyretmesi spelikatörleri iştahlandırsa da Amerikanın triyonlar seviyesine gelen ic ve dıs dolar borçlarının zirvede rekor üstüne rekor kısması, uzun vadede Amerıkanın YENİ PARA BİRİMİNİN yaratılma sinyalleri ve bunu erken teşhis eden Rusyanın dış ticarette kendi para birimini kullanma istiğinin nedenlerinin haklı gerekçeleri mevcuttur. |
