Krizin Yansımaları ve Sabır Taşlarının Türk İnşaat Firmaları Açısından Farkı.
8 yıl önce bir sabah uyandığımızda rublenin dolar karşısında 3 katı değer kaybettiğini görmüştük. Bunun sancısını piyasalar yaklaşık 4 ay çekmiş ama kapitalist anlayışla henüz tanışan Rusya “su yolunu bulur” zihniyetinde dengeye ulaşmak adına vergi enstrümanlarını kullanarak KDV ile gelir vergisi rakamlarını aşağıya çekerek piyasanın canlanmasına yardımcı olmuş idi. Diğer yandan da uzun vadeli yatırım yapacak olan yabancı yatırımlara 5–8 hatta 10 yıllık vergi muafiyeti getirerek önemli bir çıkış yolu sağlamıştı.
Dünyada belli bir kesim;
a- Hayat standardının yükselmesinin altyapısını sağlayan kredilendirmenin sonsuz boşluğu ,
b- Orkestranın artan ritmini bozmak istemeyen onlarca danışmanlık ve business development kurumları,
c- Hizmet verdikleri firmaların gözüne hazırladıkları kısa-orta vadeli “Business plan” raporlarını araç yapıp, avuç avuç mutluluk tozu atmaya devam ederek, kazanacakları ek paraların sayesinde “BİZ DEMİŞTİK” furyasından yararlandılar.
d- Bir yandan da merkez bankalarında bütün zamanların en fazla dolar hacmi bulunan devletler KEYNES’in ekonomi kuralı prensibiyle “ bırakınız yapsınlar bırakınız geçsinler “ keramesinden hareketlenerek,
e- Avrupa merkez bankasının “haydi basalım gaza” ve “biraz daha biraz daha bindirmeciliğiyle” sonun başlangıcına hep beraber gelindi.
Bu genel yapının insanoğlunun tarihi boyunca aslında aynı olduğunu görmemek için aslında kör olmak lazımdır. Ve hep beraber bu körlüğü yaşamaktan bıkmadan usanmadan bir kez daha aynı döngüden geçeceğiz. Rusya da su yolunu tutarak bu kervana katılmamazlık yapamazdı ve yapmadı da.
Fakat bu sefer Rusya yapısı 8 yıl öncesinden daha farklıdır. Elindeki kozların da altını çizmekte fayda var:
1- Shopping Mall salgını bitti. A B ve diğer ofis salgınının da beli kırıldı. Kısaca yatırım yapan yabancıya 5-8 yıllık vergi muafiyeti olmayacak,
2- Ama yatırımı yapan kurumun her şeyini bırakıp gidemeyeceği de açıkça görünmekte olması ticaretteki kar oranını arttırmayı sağlayacak ,
3- Petrolümü satarım ekonomik krize devlet desteği veririm kısa yol tuşu da yok. Ama özellikle NANO teknololojisi için yenilenen altyapısı var,
4- Kasım ayının ilk haftasında orta ölçekli firmalara gelir vergisi indirimi aracını kullandı bile.
5- KDV’yi kademeli olarak önce yüzde 15 sonra yüzde 12 seviyelerine çekecek bütün altyapısı 2006 yılından beri hazır.
6- Kasasında 500 milyar doları var. Ve diğer ülkelerden 250 milyar dolar alacağı var.
7- Çok önemli gaz faktörü de piyasaya akacak sıcak paranın kesilmeyeceğinin göstergesidir.
8- İç ruble borcu temmuz ve ağustos aylarında temizlenerek 2009 Nisan sonuna kadar devlet ekonomisi üzerindeki basınç azaltılmıştır.
9- Ağır sanayi olarak çimento ve demir çelik fabrikaları ile santral projelerinin temeli atıldığına göre bitirilmemesi söz konusu değildir.
10- 2014 yılında Soçhi Olimpiyatları için kullanıma açık fonlarında da azalma yoktur.
Doğrudur işsizlik oranı en az 2 puan artacak. Doğrudur kur rakamı yakın gelecekte kademe kademe artacak. Bunun en önemli nedeni: Amerikan Dolarının seçimler sonrasında bir ıslık ile orijinine çağrılmasıdır. Tabi bankalar arasında dolaşan paraların halen yüzde 60’ının dolar işlem görmesinin de etkisi büyük. Ama bu demek değildir ki kurlar kontrolden çıkarak 8 yıl öncesindeki bir gecede 2 veya 3 katı değere ulaşarak ulusal para birimi rublenin onurunun ayaklar altına serilmesine göz yumulacak. Bunu düşünen kesimler görecektir büyük yanılgı içine düşecektir.
Diğer yandan inşaat sektörü ağırlıklı çalışan Türk firmaları olarak bizler de bilmekteyiz ki Rusya genelinde kangren şeklinde devam eden inşaatların durması söz konusudur. Firmalar aynı 8 yıl öncesindeki gibi birbirlerine kelimenin tabiriyle borç takma furyasına girmişlerdir. İşverenler ise müteahhit firmalarına kendi sipariş verdikleri binalardan alan vermek karşılığı ile inşaatın bitirilmesi yönünde çıkış yolu aramaya devam etmektedirler. Diğer yandan yine bir kısım yatırımcılar yakın gelecek planlarına kira indirimlerini almakla birlikte konut projelerinde yılbaşı bahanesini de kullanarak yüzde 40’lara varan karlarından ödün verme planlarını yapmaya başlamışlardır. Bunlar da görüldüğü üzere özel sektörde inşaat işlerini ilgilendiren krizden çıkış çabaları olarak görünmektedir.
Bir de Rusya devletinin gayet iyi takip ettiği bu sektörde bilinmeyen itici taktiklere bakacak olursak: 2008 yılı kapanış bilançolarında ödenmeyen piyasa borçlarını göstermek zorunda olan inşaat firmaları için ekonomi ve ticaret bakanlığının ayrı ayrı çalışmaları mevcut olup şirketin faaliyetlerine son vermeye ve kapatmaya gidecek önemli aktivasyonları olacaktır. Yatırım firmaları açısından bu durum ikiye ayrılıyor.
Birincisi Karkası dahi bitmeden inşaatı duran işlerde devlete binanın devredilmesi için resmi inşaat süresi beklenecek olmasına rağmen,
İkinci kısımda yer alan kabası tamamlanmış dış cephesi yapılmış elektrik mekanik ile ince işler çalışmaları yarıda kalmış ve çok kısa süre sonra örneğin 2009 yılının 2. 3. kuartalında goskomisyon denilen devir teslime gitmek zorunda olan işlerde yatırım firmalarını çok zor günler beklemekte. Öncelikle lisanslarının iptal edilip kayyum eliyle inşaatların tamamlanmasına yönelik adımlar 2009 yılının ilk aylarında yasalaşarak bitmemiş yapıları bu halde bırakılmasına izin verilmeyecektir. Daha sonraki aşamalarda da ilgili proje hakkında uzun soluklu hukuk savaşı olacağı muhakkaktır.
Ama bu konuda hazır mı acaba Türk İnşaat Firmaları İşte bu sorunun cevabı birbirimize bağlılığı konusunda bir sınav da olacaktır. Çünkü inşaat sahiplerinden bankalara uzanan bu durumu global ve el birliği ile çözmesi için belki de Türk İnşaat firmalarının hakkını gözetecek bir hukuk konseyinin canlandırılması için de fırsat olabilir. |
