CEZAİ SORUMLULUK
Önceki yazılarda şirket yöneticilerinin ticari ve idari sorumluluğu konularını ele almıştık. Bu yazıda şirket yöneticilerinin cezai sorumluluk hallerinin bazılarına kısa olarak değiniceğim.
Rusya Ceza Kanunu hükümlerinin şirketler tarafından ihlal edildiği durumlarda sorumluluk gerçek şahıslara – şirket yöneticileri ve ortaklarına yüklenmektedir. İdari Suçlar Kanunu’nda olduğu gibi, Ceza Kanunu da şirket yöneticilerini çeşitli alanlarda sorumlu kılmaktadır. Cezai sorumluluğa tabi tutulan şirket yöneticisi kavramıyla yerine göre Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı, Yönetim Kurulu Üyesi, Şube veya Temsilcilik Müdürü, Baş Muhasebesi, başka şirket yetkilileri anlaşılmaktadır.
Ceza Kanunu, yöneticilerin cezai sorumluluğuna ilişkin ayrı bir hüküm içermemekte, çeşitli maddelerinde yöneticilerin sorumlu olduğu durumları öngörmektedir. Örneğin, şirket yöneticileri iş mevzuatının bazı hükümlerini ihlal ettiklerinde cezai müeyyideye tabi tutulmaktadır. Kanuna göre, iş güvenliği kurallarının ihlal edilmesi sonucu insanların sağlığı ağır bir şekilde zedelendiğinde, kusurlu yetkili 200 – 300 bin Ruble veya 18 aylık maaşı (veya diğer geliri) kadar para cezasına çarptırılmakta yahut 1 yıla kadar hapsedilmektedir. İhmal ölüme sebep olduğuna hapis cezası 3 yıla kadar artmaktadır.
Ceza Kanunu hamile ve küçük çocuğu bulunan kadınları da koruma altına almaktadır. Kanuna göre, kadın hamile olduğu için işe alınmadığında veya bundan dolayı işine son verildiğinde kusurlu yetkili 100 bin Ruble veya 18 aylık maaşı (veya diğer geliri) kadar para cezasına çarptırılmakta yahut 120 saatten 180 saate kadar zorunlu işlere tabi tutulmaktadır. Aynı kural yaşı üçden az olan çocuğu bulunan kadınlar açısından da geçerlidir.
2000 yılnda getirilen yeni düzenlemeye göre maaş ödemelerinde 2 ayda fazla gecikme olduğunda yöneticiler (ve “individualnıy predprinimatel” denen bireysel girişimciler) cezai sorumluluk taşımaktadır. Ama kanunun bu hükmünün uygulanabilmesi için yöneticilerin kötü niyetli olması (çıkarcılık saikiyle hareket etmesi veya başka şahsi menfaatinin olması) koşulu aranmaktadır. Maaş ödemesinde kanunun aradığı koşullarda gecikme olduğunda 500 bin Rubleye kadar para cezası veya 7 yıla kadar hapis cezası uygulanabilmektedir.
Ceza Kanunu’nun bir bölümü ekonomik suçlarla ilgili olmakta ve bu bölümdeki bir çok madde şirket yöneticilerini de kapsamına almaktadır. Örneğin, usulüne uygun bir şekilde kayıt yaptırmadan girişimcilik faaliyetinde bulunmak veya kayıt dairesine yanlış bilgiler sunmak, belirli faaliyetlerin yapılması için lisans koşulu arandığı halde lisans olmadan faaliyette bulunmak ve bunun sonucunda şahısları, kuruluşları ve devleti zarara uğratmak vs. durumlar cezai sorumluluk getirmekte, yöneticilere para ve hapis cezası uygulanabilmektedir.
Kanuna göre, mahkeminin kesinleşmiş kararlarının yerine getirilmesi gerekmektedir. Kesinleşmiş karar olduğu halde kötüniyetli bir şekilde borcu ödemeyen şirket yöneticileri 200 bin Ruble veya 18 aylık maaşı (veya diğer geliri) kadar para cezasına çarptırılmakta yahut 180 saatten 240 saate kadar zorunlu işlere tabi tutulmaktadır. Bu durumda şirket yöneticine 2 yıla kadar hapis cezasının uygulanması da olanaklıdır.
Suç işleme yoluyla elde edilen paranın aklanması, sahte belgeler sunmakla kredi alınması, başkasına ait ticari markanın kullanılması vs. yollarla işlenen ekonomik suçlardan dolayı da şirket yöneticilerine çeşitli cezai müeyyideler uygulanabilmektedir.
Bundan başka Ceza Kanunu şirket yöneticilerine vergi kanunu hükümlerinin ihlal edilmesi (vergi beyannamelerinin sunulmaması veya sahte bilgiler sunulması); gümrük mevzuatının çiğnenmesi (kaçakcılık veya yasa dışı ihracat), iflas kanunu hükümlerine uyulmaması (malvarlığı saklamak veya muhasebe belgelerinde sahtekarlık yapmak), çevre ve sağlıkla ilgili suçlar (inşaat sonucu çevreye zarar verilmesi veya hijyen kurallarının ihlal edilmesinden dolayı toplu zehirlenme) işlenmesi durumunda sorumluluk yüklemektedir. |
