Biri hastayım dediğinde, ilk sorulan soru ateşin var mı sorusudur. Ateş bir hastalık değil, bir hastalık belirtisidir ve hastalığa karşı organizmanın kendini savunma mekanizmasının belirtilerindendir.
Bu konuya değinmeden önce normal vücut ısısının ne kadar olduğunu belirtmekte fayda var. Aslında tam olarak normal vücut ısısına ait sınırları belirlemek biraz zordur. Çünkü vücut ısısını ölçerken nereden ölçtüğünüze bağlı, genel olarak vücut ısısı ağız içi, koltuk altı veya makatta ölçülebilir. Vücut ısısı gün içerisinde değişiklikler gösterebilir, en fazla akşamüstü yükselir ve en fazla sabaha karşı saat 5–6 da düşük düzeyde bulunur. Yukarda da belirttiğim gibi normal vücut ısısı, ısının ölçüldüğü yere göre farklılık gösterir şöyle ki makattan ölçülürken normal vücut ısısı 36.1 – 37.8 derece olarak kabul edilir ve akşam üstü saatlerinde makat 38.5 dereceye kadar yükselebilir. Koltuk altından ölçüldüğünde vücut ısısı 36 ile 37.2 derece arasında değişir ve öğleden sonra 37.8 derece ye kadar çıkabilir. Ağız içi ve kulaktan ölçüldüğünde ise ortalama 37 derecedir.
Neden ateşimiz çıkar?
Bakteri ve bakterilerin parçalanmasıyla ortaya çıkan toksinler, virüsler ve mantarların savunma hücreleri ile etkileşimi sonucu, endojen projen denen bazı maddelerin açığa çıkmasıyla beyinin hipotalamus bölümünde bulunan vücut ısısını düzenleme merkezindeki sinir hücrelerini etkiler bu etkilenme sonucunda ısı üretimi artarak ateş yükselir.
Ateşin nedenlerine baktığımızda ilk etapta hemen bakteri, virüsler ve mantarlar gelir, bunların dışında neoplastik ve romatolojik hastalıklar, bağışık sistemi yetersizlikleri, çeşitli endokrin sistemi hastalıkları ve metabolic hastalıklarında ateşi meydana getirdiklerini unutmamak lazım.
Çocuklarda bazı durumlarda ateş belirli zaman aralıklarında tekrarlar, bunun nedeninin anlaşılmadığı durumlara da periyodik ateş sendromu terimi güncelik kazanıyor. Kısacası eğer çocuğunuz belirli aralıklarla ateşleniyor ve buna neden olarak herhangi bir ajan tespit edilemiyorsa periyodik ateş sendromu akla gelmelidir, Rusya’da buna periyodik hastalık da denilmektedir. İşin aslı bu sendromlar hakkında da kesin belirleyici bilgiler ve kriterler oluşmadığında genel terimlerle anılmaktalar.
Günümüzde periyodik ateş sendromunu yapan durumlar;
Periyodik Fever Aphthous Stomatitis Pharyngitis Adenitis yada kısacası PFAPA sendromu
Bu sendromu ilk kez 1989 yılında Marşal ve arkadaşları tanımlamışlardı ve uzun bir sürede Marşal sendromu olarak tanımlanmaktaydı. Bu sendromun tam nedeni bilinmemektedir. Bu, ağız içinde yaraların çıkması, farenjit, boyun bölgesindeki lenf düğümlerinde büyümenin olması ve neredeyse haftada bir 39-41 derecelere çıkan ve ortalama 5-6 gün devam eden ateş ile kendini gösterir. Ataklar arsındaki dönemde hasta tamamen kendini iyi hissetmektedir.
Yukarıda saydığımız belirtilerin yanında baş ağrısı, karın ağrısı, bulantı kusma, terleme, titreme, kas, eklem ve kemik ağrıları da mevcuttur. Bu çocuklar 4 -8 yaşına geldiklerinde kendiliğinden iyileşir.
Ailevi Akdeniz Ateşi
Bunun temelinde de genetik defect yatıyor,16 kromozomunun kısa kolunda yerleşik FMF (MEFV) geni bulunmaktadır. Sıklıkla Akdeniz bölgesinde yaşayan Türklerde, Araplarda, Eşkenazi Yahudilerinde ve Ermenilerde görülen bir hastalıktır. Ailevi Akdeniz Ateşinde tekrarlayan ateş, şiddetli karın ağrısı sıklıkla akut apandisitle karıştırılır, göğüs ağrısı ve eklem ağrısı atakları yapan bir hastalıktır. Ataklar genellikle 24 – 48 saat sürer. Hastalarda ataklar dışında hiçbir belirti yoktur, yani normal insandan farksızdırlar.
Bu hastalarda steril peritonit söz konusudur ve karındaki ağrı şiddetlidir çoğu kez bu ağrılar yukarıda da dediğim gibi apandisitle karıştırılır bundan dolayı çoğu kez Cerrahlar bu ihtimalden kurtulmak için çocukların apandisitlerini alırlar.
Günümüzde bunun tedavisinde Kolşisin kullanılmaktadır bu ilaç ataklar süresini uzatmanın yanında böbreklerde amiloidozu da engellemektedir. Yukarıda kısaca belirttiğimiz PFAPA sendromu ve Ailevi Akdeniz Ateşi dışında çocuklarda ateş yapan sendromlar şunlardır;
•Siklik Nötropeni
•Ailesel Soğuk Ürtikeri ve Muckle –Wells Sendromu
•Hiper IgD Sendromu
•TRAPS
İşte böyle genetik nedenlerden dolayı da çocuklarımızda ateşin olabileceğini unutmamak lazım |
