Kanuna aykırı fillerden dolayı ortaya çıkan sorumluluk durumu, şahsın yabancı veya vatandaş olmasına bakılmaksızın belirlenmektedir. Rusya Anayasası’nın (Konstitusiya) 19’cu maddesi gereğince “Kanun ve mahkeme önünde herkes eşittir”. Başka bir deyişle, kanun ve yargılama vatandaş ve yabancılar için eşit bir şekilde geçerli olmaktadır. Bununla birlikte, kimi durumlarda yabancılara bazı farklı yaptırımlar uygulanmakta veya yaptırımların yerine getirilmesi ile ilgili olarak özel bir düzen belirlenmektedir. Örneğin, İdari Suçlar Hakkında Kanun (Kodeks ob administrativnıh pravonaruşeniyah) ile öngörülen sınırdışı yaptırımı sadece yabancılara uygulanmaktadır. Veya Ceza Kanunu (Ugolovnıy Kodeks) gereğince, yabancı devletlerin diplomatik temsilcilerinin ve dokunulmazlığı bulunan diğer yabancıların Rusya’daki cezai sorumluluğu uluslararsı hukuka göre değerlendirilmektedir.
Ceza sorumluluğu ne zaman ortaya çıkar?
Rusya Federasyonu Ceza Kanunu ile öngörülen kanuna aykırı fiillerin işlenmesi durumunda ceza sorumluluğu ortaya çıkmaktadır. 16 yaşını dolduran şahısların ceza sorumluluğu bulunmaktadır. Kanunda öngörülen ağır suçların, örneğin, cinayet, tecavüz, yağmacılık vs. işlenmesi durumunda ceza sorumluğu 14 yaştan itibaren başlamaktadır. Ceza Kanunu suçları az ağır, orta ağır, ağır ve çok ağır suçlar olarak ayırmaktadır. Az ağır suçlara 2 yıla kadar, orta ağır suçlara 5 yıla kadar, ağır suçlara 10 yıla kadar, çok ağır suçlara ise 10 yıldan fazla hapis cezası öngörülmektedir.
Ceza Kanunu ile belirlenen yaptırımlar para cezası, belli görev tutma veya belli iş yapma yasağı, zorunlu işler, hürriyeti kısıtlama, belirli süre için hapis, ömürlük hapis, idam cezası vs. olarak ayrılmaktadır. İdam cezası, istisnai bir yaptırımdır, kadınlara, yaşı 18’den az ve 65’den çok olan şahıslara uygulanmamaktadır.
Yabancılar açısından önemli olan diğer bir konu suçluların iadesine ilişkindir. Kanuna göre, Rusya dışında suç işleyen ve Rusya’da bulunan yabancılar uluslararası anlaşmalar veya karşılık ilkesi gereğince yabancı devlete iade edilebilirler. Bununla ilgili olarak Rusya Federasyonu Başsavcılığı (Generalnaya Prokuratura) karar almaktadır. İade işleminin gerçekleşebilmesi için fiilin hem talepte bulunan yabancı devlet, hem de Rusya Federasyonu kanunlarına göre suç olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Şahsın birden fazla yabancı devlet tarafından talep edildiği durumlarda, hangi talebin yerine getirileceğine Rusya Federasyonu Başsavcısı (Generalnıy Prokuror) veya Başsavcı yardımcısı karar vermektedir. Rusya’da suç işleyen yabancının Rusya dışnda bulunduğu durumlarda, Rusya Federasyonu Başsavcılığı suçlunun iadesini istemektedir. Rusya kanunlarına göre, yabancı devlette suç işleyen Rusya Federasyonu vatandaşları iade edilmez.
İdari sorumluluk ne zaman ortaya çıkar?
İdari Suçlar Hakkında Kanun hükümleri ihlal edildiğinde idari sorumluluk ortaya çıkar. 16 yaşını dolduran şahısların idari sorumluluğu bulunmaktadır. İdari Suçlar Hakkında Kanun’la uyarı, para cezası, hapis, sınırdışı, faaliyeti durdurma vs. yaptırımlar öngörülmüştür. Kanunun bazı hükümleri yabancılar tarafından ihlal edildiğinde yabancılara diğer yaptırımlara birlikte sınırdışı yaptırımı da uygulanabilmektedir. Sınırdışı, asıl ve ek yaptırım olarak yerine getirilmektedir. Örneğin, çalışma izni olmadan Rusya’da faaliyet gösteren yabancıların 2.000 Ruble’den 5.000 Ruble’ye kadar para cezası ödemeleri gerekmektedir. Para cezasına çarptırılan yabancı sınırdışı da edilebilir.Başka bir örnek: göçmen mevzuatını ihlal eden, Rusya’ya geldiğinde beyan ettiği seyahat amacıyla fiilen yaptığı faaliyet türü bağdaşmayan, Rusya’da yaşama hakkı olduğunu gösteren belgeye (göçmen kartı, vize, oturma izni vs.) sahip olmayan veya bu belgeleri kaybettiği halde yetkili kurumlara müracaat etmeyen, süresi geçtiği halde Rusya’yı terk etmeyen yabancılar sınırdışı edilmekle (veya sınırdışı edilmeden) 2.000 Ruble’den 5.000 Ruble’ye kadar para cezasına çarptırılmaktadırlar. Yabancılar için sınırdışı yaptırımı öngören kanun maddelerinin kapsamı geniş olmakta ve görüldüğü gibi bu işlem takdire bağlı olarak uygulanabilmektedir. Sınırdışı işleminin yerine getirilmesi için hakim tarafından karar alınmsı gerekmektedir. Sınırdışı işlemini gerektiren fiil sınırda işlendiğinde, sınırdışı yaptırımı sınır görevlileri tarafından uygulanmaktadır. Kanuna göre, askeri hizmette bulunan yabancılara sınırdışı yaptırımı uygulanmaz.
|
